4. สำรวจและเก็บรวบรวมตัวอย่างพันธุกรรมพืชและสัตว์บริเวณลุ่มน้ำประแส จังหวัดระยอง 4. สำรวจและเก็บรวบรวมตัวอย่างพันธุกรรมพืชและสัตว์บริเวณลุ่มน้ำประแส จังหวัดระยอง
535 view

หน่วยงาน / ผู้รับผิดชอบ
           ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยฝั่งตะวันออก

หลักการและเหตุผล

           ตำบลปากน้ำกระแส มีเนื้อที่ 3,037.5 ไร่ หรือคิดเป็นพื้นที่ 4.87 ตารางกิโลเมตร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอแกลง จังหวัดระยอง พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มชายฝั่งทะเล ลาดต่ำลงสู่ทะเลอ่าวไทยทางทิศใต้ ซึ่งมีชายฝั่งทะเลเว้าแหว่งติดอ่าวไทยยาวประมาณ 1-3 กิโลเมตร มีแม่น้ำสายหลัก คือ แม่น้ำ
ประแส ซึ่งมีความยาวประมาณ 5 - 8 กิโลเมตร โดยมีต้นกำเนิดจากทิวเขาในจังหวัดจันทบุรีไหลผ่านท้องที่ต่าง ๆ ในอำเภอแกลง และไหลลงสู่ทะเลที่ตำบลปากน้ำประแส บริเวณริมฝั่งลุ่มน้ำประแสมีการใช้ประโยชน์มากมาย เช่นการทำนากุ้ง เลี้ยงปลาน้ำกร่อยนอกจากนี้ ยังเป็นแหล่งทำการประมงของชุมชนประมงชายฝั่ง ที่สำคัญ และมีท่าเรือประมงขนาดใหญ่ ปากแม่น้ำจึงเป็นชุมชนหนาแน่น เป็นแหล่งการค้าของตำบล บางพื้นที่เหมาะแก่การเกษตรถาวร มีลักษณะเป็นดินเหนียว เป็นที่ราบดินตะกอนดูดซับน้ำได้ดี พื้นที่ชายฝั่งทะเลส่วนใหญ่มีลักษณะเป็นดินทรายบางแห่งเป็นที่ลุ่มน้ำขัง เหมาะสำหรับการเพาะเลี้ยงชายฝั่งและเป็นแหล่งท่องเที่ยว         ด้วยปัจจัยด้านภูมิสัณฐานที่เหมาะสมและมีระบบ สามน้ำ ได้แก่น้ำจืด น้ำกร่อย และน้ำเค็ม ของลุ่มน้ำประแสจึงส่งผลให้ลุ่มน้ำประแสมีทรัพยากรป่าชายเลนอุดมสมบูรณ์และมีหลากหลายทางชีวภาพของพืชพันธุ์ป่าชายเลน เนื่องจากปัจจัยแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโตของพันธุ์ไม้ป่าชายเลน ซึ่งจัดเป็นระบบนิเวศที่สำคัญซึ่งเชื่อมโยงระหว่างผืนแผ่นดินกับน้ำทะเล มีความอ่อนไหวและเปราะบาง และเปลี่ยนแปลงสภาพไปตามทิศทางการผันแปรของกระแสน้ำและคลื่นลม จึงเหมาะสม เป็นถิ่นที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำนานาชนิด ตลอดจนนกทะเลและนกในป่าชายเลนที่หายากหลากหลายนิด เช่นเหยี่ยวแดงคอขาว และนกหลากหลายชนิดอยู่อาศัยพักพิง ซึ่งใช้เป็นดัชนีชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศน์ป่าชายเลนได้ชนิดหนึ่ง  ในขณะเดียวกันมีสัตว์บกสามารถเข้ามาอาศัยและแสวงหาอาหารที่มีอยู่อย่างอุดมสมบูรณ์ในป่าชายเลน ทำให้พื้นที่นี้อุดมสมบูรณ์ไปด้วยสิ่งมีชีวิตทั้งพืชน้ำและสัตว์นานาชนิด ดังนั้นจึงสมควรที่จะทำการศึกษา รวบรวมตัวอย่างพันธุกรรมพืชและสัตว์บริเวณลุ่มน้ำประแสและหมู่เกาะมันเพื่อเป็นทั้งข้อมูลพื้นฐาน และข้อมูลเปรียบเทียบกับนิเวศของเกาะอื่น ๆ ของไทยและการจัดการเพื่อการใช้ประโยชน์พื้นที่อย่างยั่งยืนต่อไป
           กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง จึงขอพระบรมราชานุญาตให้โครงการดังกล่าว ร่วมสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ตามแผนแม่บท โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ ระยะ 5 ปีที่หก (1 ตุลาคม 2559– 30 กันยายน 2564)

วัตถุประสงค์
          1. เพื่อสนองพระราชดำริโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
          2. เพื่อสำรวจเก็บรวบรวมพันธุกรรมพืชและสัตว์ บริเวณลุ่มน้ำประแส จังหวัดระยอง สำหรับเป็นฐานข้อมูลทางชีวภาพของพื้นที่
          3. เพื่อเก็บรวบรวมทรัพยากรชีวภาพ ในรูปแบบ ตัวอย่างแห้ง และตัวอย่างดอง สำหรับเป็นตัวอย่างในการศึกษาหรือเก็บในพิพิธภัณฑ์
          4. เพื่อเก็บพันธุกรรมทรัพยากร สำหรับเป็นตัวอย่าง การเก็บเมล็ดในห้องเก็บรักษาเมล็ดพันธุ์ การเก็บต้นมีชีวิตเพื่อนำไปปลูกในที่ปลอดภัย หรือนำมาขยายพันธุ์ต่อได้

สถานที่ดำเนินงาน
           ป่าชายเลนปากน้ำประแส ตำบลปากน้ำประแส อำเภอแกลง จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นป่าชายเลนตามธรรมชาติบริเวณศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยฝั่งตะวันออก จังหวัดระยอง และได้รับการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวศึกษาธรรมชาติ