การบริหารจัดการขยะทะเล การบริหารจัดการขยะทะเล
165 view

          ขยะทะเล คือ สิ่งของเหลือทิ้งจากกระบวนการผลิต การอุปโภคบริโภค ซึ่งเสื่อมสภาพจนใช้การไม่ได้ หรือไม่ต้องการใช้แล้ว แทนที่จะถูกกำจัดด้วยวิธีการที่เหมาะสมกลับไหลรวมลงสู่ทะเลหรือมหาสมุทร ซึ่งเป็นผลสืบเนื่องจากกระทำของมนุษย์โดยตรง เช่น การทิ้งขยะลงทะเล ระบบการจัดการขยะด้อยประสิทธิกาพ และโดยอ้อม เช่น การทิ้งขยะลงแม่น้ำลำคลอง ลมและน้ำพัดพาจากชุมชนออกสู่ทะเล (กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง 2553) กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ได้แบ่งกลุ่มขยะทะเลออกเป็น 6 กลุ่ม ดังต่อไปนี้ (สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน 2559) ขยะที่เกิดจากกิจกรรมชายฝั่งและการพักผ่อน เช่น กระดาย ถุงพลาสติก ลูกโปง ขวดพลาสติกขวดแก้ว ฝาปิดภาชนะกระป๋อง เป็นต้น ขยะที่เกิดจากกิจกรรมทางน้ำ เช่น เหยื่อตกปลา ทุ่น ลอบสัตว์ทะเล ลังไม้ เอ็นตกปลา อวน เชือก ขวดน้ำมัน ผ้าใบคลุมท้องเรือ และสายรัด เป็นต้น ขยะทะเลแบ่งเป็น 2 แหล่งหลัก ดังนี้
          1. ขยะที่มีแหล่งที่มาจากทะเล (Ocean-Based Sources) เช่น การขนส่งทางเรือเรือสำราญและเรือท่องเที่ยวเรือประมงชายฝั่ง แท่นขุดเจาะน้ำมันและก็ซ การเพาะเลี้ยงสัตว์และพืชน้ำในทะเล
          2. ขยะที่มีแหล่งที่มาจากแผ่นดิน (Land-Based Sources) เช่น จากแหล่งอุตสาหกรรมบริเวณชายฝั่ง การขนส่งจากแม่น้ำบริเวณชายฝั่งของเสียที่ปล่อยออกมาจากบ้านเรือนการทิ้งขยะจากการท่องเที่ยวบริเวณชายฝั่ง ขยะที่เกิดจากการจัดการที่ไม่เหมาะสมขยะที่เกิดจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม พายุ เป็นต้น สำหรับขยะทะเลที่มีต้นทางอยู่บนแผ่นดินส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากระบบน้ำทิ้งแบบดั้งเดิมที่ผนวกทางระบายน้ำฝนเข้ากับท่อน้ำทิ้งจากบ้านเรือนเมื่อฝนดกหนัก น้ำฝนจะไหลรวมกับน้ำทิ้งที่ยังไม่ผ่านการบำบัดและเอ่อลันสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ซึ่งไม่เพียงนำความสกปรกปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อมยังพาเอาชยะต่าง ๆ ออกมาด้วย อีกส่วนหนึ่งมาจากนักท่องเที่ยวที่มาพักผ่อนริมชายหาด ซึ่งมักทิ้งขยะ ที่เกี่ยวข้องกับการกิน ดื่ม และสูบ เช่น หีบห่ออาหาร กระป้องน้ำอัดลม กันบุหรี่ โดนคลื่นลมพัดพาลงทะเลไปด้วย นอกจากนี้ ตันทางของขยะทะเลพื่อยู่บนแผ่นดินยังรวมถึงน้ำฝนที่ชะล้างขยะมูลฝอยต่าง ๆ จากผิวถนนลงสู่แม่น้ำลำคลองและท้องทะเล โดยไม่ผ่านระบบบำบัดน้ำเสีย

          ขยะพลาสติกชิ้นใหญ่จะถูกย่อยสลายเปืนชิ้นเล็กชิ้นเล็กชิ้นน้อยจนถึงขนาดเล็กมาก ซึ่งเรียกว่า ไมโครพลาสติก เป็นเม็ดพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร นอกจากจะมาจากการย่อยสลายของพลาสติกชิ้นใหญ่แล้ว ไมโครพลาสติก ยังใช้เป็นวัตถุดิบตั้งตันของการผลิตพลาสติก และเป็นส่วนผสมในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง (cosmetic products) และผลิตภัณฑ์สุขภาพ (health care products) เป็นต้น รายงานขององค์กรสหประชาชาติระบุว่าประมาณ 2.8 ตารางกิโลเมตร ของผืนมหาสมุทรมีเม็ดพลาสติกลอยปะปนอยู่ราว ๆ 13,000 เม็ด และคุณสมบัติเฉพาะตัวของไมโครพลาสติกสามารถ ดูดซับสะสมสารพีชีบี (PCBs) หรือดีดีที่ (DDT) และสารพิษอื่น ๆ ได้ดีอีกด้วย

ที่มา : รายงานสถานการณ์ด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และการกัดเซาะชายฝั่งของประเทศไทย พ.ศ. 2560