โครงการวิจัยการกำจัดขยะพลาสติกในแม่น้ำ โครงการวิจัยการกำจัดขยะพลาสติกในแม่น้ำ
147 view

          โครงการวิจัยการกำจัดขยะพลาสติกในแม่น้ำ โดยใช้เครื่อง Interceptor ด้วย กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีอำนาจและหน้าที่ในการกำหนดนโยบายและแผนงานการบริหารจัดการเพื่อดำเนินการด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟู สภาพทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ประกอบกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เป็นหน่วยงานประสานงานเกี่ยวกับพันธสัญญาของประเทศไทยเพื่อลดขยะทะเลให้ได้อย่างน้อย ร้อยละ 50 ภายในปี 2570 ตามที่กำหนดไว้ในบริบทของกรอบการปฏิบัติงานอาเชียนว่าด้วยขยะทะเล และสนับสนุนให้รับรองปฏิญญากรุงเทพฯ ว่าด้วยการต่อต้านขยะทะเลในภูมิภาคอาเซียน เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2562 และกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง รับทราบว่าวิธีการดักขยะพลาสติกและนำขยะพลาสติกออกจากแม่น้ำ เป็นวิธีการหนึ่งที่จะทำให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าว ดิ โอเชียน คลีนอัพ อินเตอร์เซพชั่น บีวี (The Ocean Cleanup Interception B.V.) (TOC) แห่งราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ เป็นองค์กรไม่แสวงหาผลกำไร ที่พัฒนาเทคโนโลยีล้ำหน้าเพื่อกำจัดพลาสติก ในทะเลที่ต่าง ๆ ของโลก นักวิจัยวิทยาศาสตร์ของ The Ocean Cleanup Interception B.V. ได้ศึกษาระบบแม่น้ำของโลก และเผยแพร่แผนที่แสดงแม่น้ำ 1,000 แห่ง ที่นำพลาสติกลงสู่ทะเลมากเป็น 80 % ของพลาสติกที่ไหลลงทะเลทั่วโลก และพบในประเทศไทยประมาณ 30 แห่ง จึงได้เล็งเห็นถึงความสำคัญด้านการติดตามและกำหนดนโยบายเพื่อลดผลกระทบด้านขยะทะเล วิศวกรของ The Ocean Cleanup Interception B.V. ได้ทำการศึกษาเพื่อพัฒนานวัตกรรมเทคโนโลยี และระบบการทำความสะอาดแม่น้ำ โดยใช้เครื่องอินเตอร์เซพเตอร์ ที่สามารถใช้งานในแม่น้ำหลัก เพื่อกำจัดขยะที่ลอยอยู่ในแม่น้ำได้
          ดังนั้น กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ ดิ โอเชียน คลีนอัพ อินเตอร์เซพชั่น บีวี (The Ocean Cleanup Interception B.V.) (TOC) แห่งราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ จึงได้ร่วมกันจัดทำร่างบันทึกความเข้าใจระหว่างกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ ดิ โอเชียน คลีนอัพ อินเตอร์เซพชั่น บีวี (The Ocean CleanupInterception B.V.) เพื่อเป็นกรอบการทำงานร่วมกันด้านงานวิจัยพลาสติกในแม่น้ำและการดักเก็บขยะพลาสติกในแม่น้ำ โดยใช้เครื่องอินเตอร์ซพเตอร์ พร้อมทั้ง การทดสอบประสิทธิภาพในการกำจัดและการแยกขยะพลาสติกออกจากแม่น้ำของไทย โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้
          1. The Ocean Cleanup Interception B.V. (TOC) และกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง จะทำงานร่วมกันด้านงานวิจัยพลาสติกในแม่น้ำและการดักเก็บขยะพลาสติกในแม่น้ำ เป็นเวลา 2 ปี
          2. The Ocean Cleanup Interception B.V. (TOC) จะร่วมกับทีมนักวิจัยของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และสถาบันความรู้ของไทย เพื่อสร้างและพัฒนาวิธีการสำหรับวัดและติดตามขยะพลาสติก ในแม่น้ำ วิจัยปริมาณและประเภทของขยะพลาสติกในแม่น้ำของไทย และหาจุดที่มีพลาสติกในแม่น้ำซึ่งเหมาะสมสำหรับการดักเก็บขยะพลาสติก
          3. สำหรับระยะทดลอง 6 เดือนแรก (นำร่อง) ซึ่งนับจากวันที่เครื่องอินเตอร์เซพเตอร์มาถึงสถานี ที่จะทำการศึกษาในประเทศไทย The Ocean Cleanup Interception B.V. (TOC) จะให้กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ยืม 1 เครื่อง โดยมีความตั้งใจจะบริจาคให้กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง เพื่อทดสอบประสิทธิภาพในการดักเก็บและแยกขยะพลาสติกออกจากแม่น้ำของไทย โดยในระยะทดลองนี้ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ไม่ต้องรับผิดชอบในค่าบำรุงรักษา ค่ขนส่ง่ ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ และค่าเสียหายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
          4. กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง จะประสานความร่วมมือกับองค์กรรัฐและเอกชนต่าง ๆ ของไทยในช่วงนำร่อง เพื่อรับรองการประกอบ ติดตั้ง และใช้งานของเครื่องอินเตอร์เซพเตอร์ และยืนยันว่าขยะที่นำออกมานั้นถูกนำไปเก็บรวบรวม คัดแยกและจัดการด้วยวิธีที่ยั่งยืนที่สุด
          5. ถ้าเครื่องอินเตอร์เซพเตอร์นำร่อง ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ที่กำหนดกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง จะถือว่า เครื่องอินเตอร์เซพเตอร์ เป็นวิธีแก้ปัญหาที่เหมาะสมวิธีหนึ่งในการดักเก็บขยะพลาสติกในแม่น้ำของไทย และจะส่งเสริมการใช้เครื่องนี้ในประเทศไทย
          6. ถ้าเครื่องอินเตอร์เซพเตอร์ทำงานเต็มประสิทธิภาพในช่วงนำร่อง The Ocean CleanupInterception B.V. (TOC) จะโอนความเป็นเจ้าของเครื่องอินเตอร์เซพเตอร์ให้กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง หลังจากระยะทดลอง 6 เดือน (นำร่อง) โดยไม่มีค่าใช้จ่าย

ผลการดำเนินงาน
          กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยอธิบดีโสภณ ทองดี อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และ Mr. Boyan Slat ประธานกรรมการบริหารและผู้ก่อตั้งองค์กร The Ocean Cleanup จากเนเธอร์แลนด์ ซึ่งเป็นผู้ที่คิดค้นทุ่นดักขยะทะเลใช้กำจัดแพขยะในมหาสมุทร ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจร่วมกัน ในการนำเครื่อง Interceptor มาวิจัยขยะพลาสติกในแม่น้ำ และการดักเก็บขยะพลาสติกในแม่น้ำของประเทศไทยก่อนออกสู่ทะเล ซึ่งจะติดตั้งบริเวณปากแม่น้ำเจ้าพระยา จังหวัดสมุทรปราการ ในการนี้มี Mr. Kees Rade เอกอัครราชทูตเนเธอร์แลนด์ ประจำประเทศไทย ดร. สุรชา อุดมศักดิ์ ผู้ช่วยผู้จัดการธุรกิจเคมิคอลส์ เอสซีจี จำกัด และนางสุมนา ขจรวัฒนากุล ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ตลอดจนคณะผู้บริหาร และเจ้าหน้าที่จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมเป็นสักขีพยาน โดยถือเป็นอีกหนึ่งก้าวในการแก้ไขปัญหาขยะทะเล

ปัญหา/อุปสรรค
          เนื่องจากการดำเนินการโครงการวิจัยการกำจัดขยะพลาสติกในแม่น้ำ โดยใช้เครื่อง Interceptor จะต้องเสนอขอความเห็นชอบบันทึกความเข้าใจระหว่างกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และ The Ocean Cleanup Interception B.V. (TOC) ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ประกอบกับมีประเด็นข้อกฎหมายและกรอบระเบียบปฏิบัติ เพื่อเตรียมการนำเครื่อง Interceptorมาใช้ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการเก็บขยะพลาสติกในแม่น้ำและทะเล รวมทั้งต้องมีการหารือร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆที่เกี่ยวข้องเพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมการดำเนินการโครงการวิจัยดังกล่าว อาทิ กรมศุลกากร เรื่อง การนำเข้าเครื่อง Interceptor กรมเจ้าท่า เรื่อง การจดทะเบียนเครื่อง Interceptor กองทัพเรือ เรื่อง การประกอบเครื่อง Interceptor จึงทำให้การดำเนินโครงการเกิดความล่าช้ากว่าแผนงานที่กำหนด

ที่มา : รายงานประจำปี กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ประจำปี 2563