นก นก
371 view

นก Japanese Leaf Warbler (Phylloscopus xanthodryas) ที่พบบนเกาะมันใน ในวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2556
(ที่มา: Round P.D., et. Al., 2015)

          การสำรวจและศึกษานกในพื้นที่หมู่เกาะมันมีค่อนข้างจำกัด การสำรวจนกในพื้นที่หมู่เกาะมัน เกิดขึ้นครั้งแรกโดยนักวิทยาศาสตร์จากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2551 พบนกทั้งสิ้น จำนวน 33 วงศ์ 62 สกุล 80 ชนิด โดยเป็นนกประจำถิ่น จำนวน 74 ชนิดและชนิดพันธุ์ที่เป็นนกต่างถิ่น (introduced species) จำนวน 6 ชนิด นกต่างถิ่นเหล่านี้ถูกนำมาปล่อยบนเกาะให้หากินอยู่ตามธรรมชาติ จนสามารถปรับตัวให้อยู่ในพื้นที่หมู่เกาะมันได้ โดยแบ่งเป็นการพบในพื้นที่เกาะมันใน 71 ชนิด เกาะมันกลาง 32 ชนิด และเกาะมันนอก 36 ชนิด กลุ่มนกชนิดที่ผู้สำรวจให้ความน่าสนใจคือนกโกงกางหัวโต (Pachycephala grisola) ซึ่งเป็นนกประจำถิ่นที่พบไม่บ่อยนักในพื้นที่อื่นแต่พบได้บ่อยมากในพื้นที่หมู่เกาะมัน นกเดินดงสีคล้ำ (Turdusobscurus) และนกคัดคูหงอน (Clamator coromandus) เป็นนกอพยพ และนกอพยพผ่าน ซึ่งเป็นรายงานครั้งแรกของนกชนิดนี้ในภาคตะวันออก ส่วนนกชนิดที่สำคัญที่มีการสำรวจพบในบริเวณหมู่เกาะมัน ได้แก่ นกโจรสลัดเกาะคริสต์มาศ (Fregata andrewsi) ซึ่งเป็นนกที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งทั้งในระดับชาติและระดับสากล นกนางนวลแกลบสีกุหลาบ (Sterna dougallii) เป็นนกที่มีสถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งของประเทศไทย นอกจากนั้นการสำรวจครั้งยังพบนกที่มีสถานภาพใกล้ถูกคุกคามในประเทศไทย 7 ชนิดคือ นกแอ่นกินรัง (Collocalia cf. germane) นกแสก (Tyto alba) นกอีลุ้ม (Gallicrex cinerea) นกนางนวลแกลบท้ายทอยดำ (Sterna sumatrana) นกนางนวลแกลบเล็ก (Sterna albifrons) นกนางนวลแกลบคิ้วขาว (Sterna anaethetus) และนกปรอทหัวโขน Pycnonotus jocosus) (ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งอ่าวไทยฝั่งตะวันออก ,2551)
          ในวันที่ 14 เมษายน พ.ศ. 2556 กลุ่มนักวิจัยจากมหาวิทยาลัย พบนก Japanese Leaf Warbler (Phylloscopus xanthodryas) บนเกาะมันใน ซึ่งไม่พบในระหว่างการสำรวจก่อนหน้านี้ และถือเป็นการรายงานการพบนก Japanese Leaf Warbler ครั้งแรกของประเทศไทย (Round P.D., et. Al., 2015)
          เกาะมันในได้รับการยอมรับจากนักปักษีวิทยาว่าเป็นพื้นที่ที่มีความเหมาะสมต่อการศึกษาในระยะยาวเพื่อติดตามจำนวนประชากรนกอพยพที่มีเส้นทางอพยพข้ามอ่าวไทย โดยในระหว่างโครงการศึกษานกอพยพในช่วงฤดูใบไม้ผลิของปี 2553-2557 (เมษายน-พฤษภาคม) บนเกาะมันใน คณะวิจัยสามารถจับนกได้ 67 ชนิด รวมจำนวน 2,175 ตัว เพื่อมาติดเครื่องหมายติดตามอพยพ ในจำนวนนกทั้งหมดที่จับได้เป็นนกอพยพถึง 93% หลายชนิดจัดเป็นนกหายากเช่น นกแต้วแล้วพันธุ์จีน (Fairy Pitta, Pitta numpha) นกจับแมลงอกสีน้ำตาลอ่อน (Brown-chested Jungle Flycatcher, (Rhinomyias brunneatus) นกแซวสวรรค์หางดำ (Japanese Paradise-flycatcher, Terpsiphone atrocaudata) นกจับแมลงคิ้วเหลือง (Narcissus Flycatcher, Ficedula narcissina) นกจับแมลงหลังสีเขียว (Green backed Flycatcher, F. elisae) นกแซงแซวปากกา (Crow-billed Drongo ,Dicrurus annectans) และนกเขนน้อยไซบีเรีย (Siberian Blue Robin, Luscinia cyane) นกเหล่านี้ผสมพันธุ์และวางไข่ทางตอนเหนือของทวีปเอเชีย ในฤดูหนาวพวกมันจะอพยพไปอาศัยอยู่ที่คาบสมุทรซุนดา นกเหล่านี้มีแนวโน้มลดจำนวนลงเรื่อย ๆ เนื่องจากการลดลงของป่าที่พวกมันใช้เป็นที่อาศัยในช่วงฤดูหนาว (Round P.D., et. Al., 2015)
          หลังจากมีรายงานการพบนกหายาก เช่น นกแต้วแล้วพันธุ์จีน (Fairy Pitta) ในบริเวณหมู่เกาะมันรวมทั้งนกอพยพหายากเช่น นกแซวสวรรค์หางดำ (Japanese Paradise-flycatcher) และนกอพยพที่หายากอีกหลายชนิด ที่มีเส้นทางอพยบผ่านเกาะมันในระหว่างเดือนเมษายน-พฤษภาคม ปัจจุบันมีกิจกรรมดู นกบนเกาะมันในซึ่งเริ่มเป็นที่นิยม กลุ่มนักดูนกจะเข้ามาที่เกาะมันในเพื่อการเฝ้าดูนกอพยพ และนกประจำถิ่นบนเกาะ กลุ่ม North Thailand Birding (NTB) ซึ่งเดินทางไปดูนกยังแหล่งดูนกที่สำคัญของประเทศไทยทุกปี ได้เริ่มรวมเอาเกาะมันในเป็นเป้าหมายของการเดินทางมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 นักดูนกกลุ่มนี้จะเดินทางมาดูนกที่เกาะมันใน ในช่วงเดือนเมษายน-พฤษภาคมของทุกปี ปัจจุบันรวมจำนวน 4 ครั้ง เป็นระยะเวลาที่ใช้ในการดูนกรวม 7 วัน โดยจะเป็นการดูนกบนเกาะมันในและระหว่างที่วิ่งเรือข้ามไปมาระหว่างเกาะมันใน และแหลมแม่พิมพ์ พบนก 92 ชนิด (North Thailand Birding (NTB), 2016) ซึ่งบางชนิดไม่พบในรายงานในการสำรวจนกครั้งแรกของหมู่เกาะมันโดยนักวิทยาศาสตร์จากองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2551 รวมจำนวนชนิดนกที่พบบริเวณหมู่เกาะมันที่มีรายงานในปัจจุบัน 118 ชนิด

แสดงบริเวณแหล่งดูนกที่กลุ่มนักดูนก North Thailand Birding (NTB) เดินทางไปดูทุกปี


ชนิดของนกในพื้นที่หมู่เกาะมัน
(หมายเหตุ: ชื่อไทยของนกที่รายงานการพบโดยกลุ่ม North Thailand Birding อ้างตาม Avibase-The)