แหล่งหญ้าทะเล แหล่งหญ้าทะเล
531 view

          กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, 2557) รายงานไว้ว่าในพื้นที่อ่าวไทยฝั่งตะวันออกมีพื้นที่ของแหล่งหญ้าทะเลรวม 11,958 ไร่ หญ้าทะเลที่พบมี 9 ชนิด โดยมี หญ้ากุยช่ายทะเล หญ้าใบมะกรูด หญ้าเงาใส และหญ้าคาทะเลเป็นหญ้าชนิดเด่น แหล่งหญ้าทะเลที่เป็นแหล่งใหญ่และมีความสำคัญในพื้นที่จังหวัดระยองอยู่ในบริเวณอ่าวมะขามป้อมและหมู่เกาะมัน โดยในภาพรวมแหล่งหญ้าทะเลในพื้นที่อ่าวไทยฝั่งตะวันออกมีรายงานว่าอยู่ในสภาพสมบูรณ์ปานกลางถึงสมบูรณ์ดี (มีการปกคลุมของหญ้าทะเลร้อยละ 26-75) หญ้าทะเลชนิดเด่นในบริเวณอ่าวมะขามป้อม และหมู่เกาะมันมีสองชนิด คือหญ้ากุยช่ายเข็ม (Halodule uninervis) และหญ้าใบมะกรูด (Halophilaovalis) โดยพบว่าหญ้ากุยช่ายเข็มเป็นหญ้าชนิดเด่น มักขึ้นกระจายตัวเป็นหย่อม ๆ ไม่ก่อตัวเป็นผืนใหญ่การเสื่อมโทรมของหญ้าทะเลในพื้นที่มีสาเหตุจากการทำประมงพื้นบ้านและบางพื้นที่มีการเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล มีรายงานการพบสัตว์ทะเลหายากในบริเวณแหล่งหญ้าทะเล ได้แก่ พยูน เต่าทะเล และโลมา (สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน, 2555)
          จากการติดตามสถานภาพแหล่งหญ้าทะเลในจังหวัดระยองอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2546 พบว่าแหล่งหญ้าทะเลบริเวณปากคลองแกลง และหมู่เกาะมัน มีการเปลี่ยนแปลงตามฤดูกาลอย่างมาก ดังที่พบในรายงานการสำรวจในปี 2551-2552 พบแหล่งหญ้าทะเลบริเวณหมู่เกาะมันมีความสมบูรณ์ปานกลางและตามธรรมชาติ แต่กลับไม่พบแหล่งหญ้าทะเลเลยในการสำรวจปีถัดมา (2553)
          เช่นเดียวกับแหล่งหญ้าทะเลตลอดแนวชายฝั่งอ่าวมะขามป้อม – บ้านเนินฆ้อ ซึ่งเป็นแหล่งหญ้าทะเลที่อยู่ในบริเวณแอ่ง และหลังสันดอน ที่มีรายงานการสำรวจพบพื้นที่หญ้าทะเลบริเวณอ่าวมะขามป้อมถึง 1,000 ไร่ ในปี 2555 แต่กลับพบพื้นที่หญ้าทะเลเพียง 17 ไร่ ในปี 2555 และเพิ่มเป็น 209 ไร่ในปี 2557 และแหล่งหญ้าทะเลที่สำรวจทั้งหมดในปีล่าสุด (2557) ส่วนใหญ่มีรายงานว่ามีสภาพสมบูรณ์ขึ้นแม้จะถูกดินตะกอนฟุ้งทับบนใบหญ้าในช่วงฤดูมรสุม อย่างไรก็ตาม ไม่มีสถานีสำรวจแหล่งหญ้าทะเลบริเวณหมู่เกาะมันในปี 2557 เนื่องจากแผนการติดตามผลกระทบจากคราบน้ำมันรั่วไหลได้กำหนดสถานีสำรวจไว้เพียงบริเวณปากน้ำประแส หมู่บ้านร๊อคการ์เด้นท์ บ้านเนินฆ้อ อ่าวมะขามป้อมสวนสน วังแก้ว และเขาแหลมหญ้าเท่านั้น นอกจากนี้ ยังควรเฝ้าระวังกิจกรรมบริเวณปากแม่น้ำ เช่น การขุดร่องน้ำและการเปลี่ยนแปลงสภาพและรุกล้ำขอบเขตชายฝั่งทำให้สภาพ ภูมิประเทศเปลี่ยนแปลงส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศหญ้าทะเลและสัตว์น้ำ (สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน, 2555; 2556; 2557)
          ความเสื่อมโทรมของหญ้าทะเลมีสาเหตุมาจากปัจจัยต่าง ๆ (สำนักอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, 2557) ได้แก่ การพัฒนาชายฝั่งทุกรูปแบบที่ทำให้มีตะกอนในทะเลมากขึ้น การปล่อยน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม บ้านเรือนชุมชนขนาดใหญ่ใกล้ชายฝั่ง และจากนากุ้งทำให้คุณภาพน้ำทะเลเสื่อมโทรม การทำการประมง กระบวนการทางธรรมชาติเช่นคลื่นลมที่รุนแรง โดยสถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเลและป่าชายเลน พบว่าสาเหตุหลักของการเสื่อมโทรมของหญ้าทะเลในเขตจังหวัดระยองมากจากการทำประมงพื้นบ้าน และกระบวนการทางธรรมชาติอันทำให้สถานะภาพของหญ้าทะเลมีการเปลี่ยนแปลงไปตามดูกาล

แผนที่แสดงแหล่งหญ้าทะเลบริเวณหมู่เกาะมัน และบริเวณใกล้เคียง


แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงสถานภาพของแหล่งหญ้าทะเลบริเวณหมู่เกาะมันและพื้นที่ใกล้เคียงระหว่างปี พ.ศ. 2546 ถึง 2557