ภัยคุกคาม ภัยคุกคาม
227 view

          เกาะโลซินหรือ หินโลซิน (Ko Losin หรือ Losin islet) เป็นหินโผล่เหนือระดับน้ำทะเลประมาณ 3 เมตร พื้นที่เหนือน้ำรวมประมาณ 100 ตารางเมตร บนเกาะมีประภาคารที่ส่งไฟสัญญาณเตือนอยู่บนยอดหินสูงประมาณ 10 เมตร บริเวณรอบเกาะเป็นแหล่งปะการังที่อุดมสมบูรณ์กินพื้นที่ยาวหนึ่งกิโลเมตร (รูปที่ 6.1 และ 6.2) เกาโลซินตั้งอยู่พิกัดที่ 7° 19' 54" แลตติจูดเหนือ 101° 59' 54" ลองจิจูดตะวันออก ถือเป็นเกาะแรกทางทิศใต้ของเขตแดนทางทะเลด้านอ่าวไทยฝั่งตะวันตกของประเทศไทย เมื่อปี ค.ศ. 1992 รัฐบาลไทยได้ประกาศเขตน่านน้ำภายในของประเทศโดยใช้ เส้นแนวเขตน่านน้ำภายใน (ตารางที่6.1) อย่างไรก็ตามการประกาศเขตน่านน้ำดังกล่าวส่งผลให้เกิดประเด็นขัดแย้งการอ้างสิทธิ์พื้นที่กับประเทศมาเลเซีย ถึงแม้สามารถเจรจาตกลงกันได้จนเกิดเป็น Joint Development Area: JDA หรือพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซียโดยเริ่มตั้งแต่ปี 2522 แต่ประเด็นดังกล่าวได้มีกำหนดการเจรจาทบทวนใหม่ทุก 20 ปี หรือเร็วกว่านั้น โดยมีกำหนดที่จะมาการเจรจาประเด็นดังกล่าวใหม่ในปี พ.ศ. 2572 ซึ่งเกาะโลซินจะเป็นเกาะที่ถูกใช้เป็นประเด็นในการกำหนดเขตน่าน้ำภายในของประเทศไทยอีกครั้ง จึงมีความจะเป็นที่จะต้องมีการใช้ประโยชน์จากเกาะโลซินอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งการประกาศให้พื้นที่เกาะโลซินเป็นพื้นที่คุ้มครองทรัพยากรทางทะเล ถึอเป็นการใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรมทั่งในด้านนิตินัย และพฤกตินัยของประเทศไทย อันจะสามารถนำไปประกอบการพิจารณาที่จะมีขึ้นตามกำหนดในปี พ.ศ. 2572 

แนวเขตน่านน้ำภายในของประเทศไทยตามประกาศปี ค.ศ. 1992 (ปี พ.ศ. 2535)

เกาะโลซินและประภาคารของกองทัพเรือ

ความจำเป็นด้านทรัพยากรทางทะเล
          เกาะโลซินเป็นแหล่งอาศัยและแหล่งหากินของสัตว์ทะเลคุ้มครองและสัตว์ทะเลหายากจำนวน 5 ชนิด ได้แก่ ปลาฉลามวาฬ (Whaleshark), ปลาโรนัน (Guitarfish), ปลากระเบนราหู (Manta ray), ปลากระเบนนก (Eagle ray), เต่ากระ (Hawksbill turtle) และเต่าตนุ (Green turtle)
          นอกจากนี้เกาะโลซินยังเป็นแหล่งทรัพยากรทางชีวภาพต่างๆที่สมบูรณ์ ประกอบด้วยแนวปะการังที่มีสภาพสมบูรณ์ดีมาก มีแนวปะการังก่อตั้งแต่ความลึก 10 เมตร ถึง 35 เมตร ตามลักษณะของแนวปะการัง สำรวจพบปะการังแข็ง 59 ชนิด (ตารางที่2.1) และพบชนิดของปลาในแนวปะการังจำนวน 116 ชนิด (ตารางที่ 2.2) สัตว์ในกลุ่มขาข้อ (Arthropoda) จำนวน 6 ชนิด ซึ่งสาเหตุที่พบจำนวนชนิดน้อย เนื่องจากสัตว์ในกลุ่มนี้เป็นสัตว์ที่หลบซ่อนและออกหากินในเวลากลางคืน (Hiding and Noctunal) สัตว์ในกลุ่มหอย (Mollusca) บริเวณแนวปะการังเกาะโลซิน พบจำนวน 23 ชนิด โดย 16 ชนิดเป็นหอยฝาเดียวและทากเปลือย (Gastropoda) และ 7 ชนิดเป็นหอยสองฝา (Bivalvia) สัตว์หน้าดินจำพวกดาวทะเล (Echinodermata) บริเวณแนวปะการังเกาะโลซิน พบจำนวน 7 ชนิด ชนิดส่วนใหญ่คือปลิงทะเล (Holothuroidae) บริเวณแนวปะการังเกาะโลซินยังมีสาหร่ายขึ้นประปรายตามแนวปะการังถึง 22 ชนิด และพบฟองน้ำ (Porifera) ถึง 22 ชนิด สิ่งมีชีวิตจำพวกแพลงก์ตอนพืชบริเวณนี้ได้แก่ ไดโนแฟลกเจลเลต (Dinophyceae และไดอะตอม (Bacillariophycea) และพบแพลงก์ตอนสัตว์กลุ่มต่าง ๆ 9 ไฟลัม 35 กลุ่ม โดยแพลงก์ตอนสัตว์กลุ่ม Ostacoda มีความชุกชุมมากที่สุด ลูกปลาวัยอ่อนชนิดเด่นคือ ลูกปลาวัยอ่อนของปลากะตัก (Anchovy) คุณภาพน้ำบริเวณเกาะโลซินอยู่ในเกณฑ์ปกติ ไม่ปรากฏการใช้เกาะโลซินเป็นพื้นที่อาศัยหรือพื้นที่หาโดยเฉพาะเจาะจงของนกทะเลชนิดต่าง ๆ แต่อย่างใด
ความจำเป็นด้านศักยภาพการใช้ประโยชน์ทางการประมง

          พื้นที่การประมงบริเวณเกาะโลซินถือได้ว่าเป็นพื้นที่การประมงที่มีคุณภาพของชาวประมง และมีผลผลิตประมงสูง จากการสำรวจพบสัตว์น้ำทางเศรษฐกิจ จำนวน 47 ชนิดประมาณการจับสัตว์น้ำในพื้นที่ดังกล่าวในปี พ.ศ. 2560 น้ำหนักรวม 36,262 เมตริกตัน มูลค่ารวม 151,349,643 ล้านบาท
          นอกจากนี้เกาะโลซินยังเป็นแหล่งประมงให้ชาวประมงท้องถิ่นสามารถเข้ามาจับปลาได้อยู่ในช่วงเดือน ตุลมคม-มกราคา ผลผลิตทางการประมงส่วนใหญ่เป็นปลากลางน้ำ ได้แก่ ปลาโอ ปลาทูน่า ปลาหางแข็ง ปลากะตัก เป็นต้น
ความจำเป็นด้านการใช้ประโยชน์ทางการสันทนาการดำน้ำและตกปลา

          เกาะโลซินเป็นแหล่งดำน้ำลึก (scuba diving) ที่มีความสวยงามอุดมสมบูรณ์มากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ถึงแม้เป็นพื้นที่เล็ก ๆ และสามารถดำน้ำได้ทั่วบริเวณภายในวันเดียว แต่จากการสำรวจพบว่า การดำน้ำที่เกาะโลซิน ส่วนใหญ่ใช้เวลา ไม่ต่ำกว่า 3 วัน และมีไดฟ์ดำน้ำ ไม่น้อยกว่า 10 ไดฟ์ต่อคน ในปี พ.ศ. 2560 มีการสำรวจพบว่ามีเกาะโลซินเป็นองค์ประกอบกิจกรรมดำน้ำมูลค่า 3,693,450 บาท และมีไดฟ์ดำน้ำเฉพาะเกาะโลซินถึง 844 ไดฟ์ จึงสามารถยืนยันได้ว่าเกาะโลซินมีความพิเศษและมีความเอกลักษณ์เฉพาะที่สามารถดึงดูดนักดำน้ำให้ยอมเสียค่าใช้จ่ายสูงนับหมื่นบาทเพื่อเดินทางมาดำน้ำ เกาะโลซินจึงเป็นแหล่งดำน้ำที่นักดำน้ำทุกคนใฝ่ฝันอยากไปดำน้ำอย่างน้อยสักครั้งในชีวิต
ความจำเป็นสำหรับการวิจัยด้านสมุทรศาสตร์และนิเวศวิทยาทางทะเล

          เกาะโลซินมีแนวปะการังที่สมบูรณ์ดีมาก และมีความหลากหลายของที่อยู่อาศัย สิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆสามารถใช้เป็นแหล่งอาหาร และที่หลบภัย อีกทั้งเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของมนุษย์น้อยมาก จึงมาศักยภาพสำหรับการวิจัยในเชิงเปรียบเทียบเกี่ยวกับปรากฏการณ์ต่างๆ เช่น การเกิดปะการังฟอกขาว การวิจัยหรือค้นคว้าสารออกฤทธิ์ทุติยภูมิต่างๆ ซึ่งมีศักยภาพทาการแพทย์ เป็นต้น
          การใช้ประโยชน์จากเกาะโลซินและบริเวณใกล้เคียงในปัจจุบัน สามารถจำแนกประเภทออกได้ 3 การใช้ประโยชน์ คือ 1. การใช้ประโยชน์จากกิจกรรมดำน้ำและสันทนาการ 2. การใช้ประโยชน์จากกิจกรรมตกปลาและเครื่องมือเบ็ด 3. การใช้ประโยชน์จากกริกรรมประมงเชิงพานิชย์อื่นๆ

การใช้ประโยชน์จากเกาะโลซินในปัจจุบัน

ประเด็นปัญหาเกาะโลซิน
          การรุกล้ำน่านน้ำโดยเรือประมงต่างชาติ เนื่องจากเกาะโลซินมีความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรทางทะเลหลายชนิด แต่เป็นเกาะที่ตั้งอยู่โดดเดี่ยว ห่างไกลและมีขนาดเล็กมาก โดยมีพื้นที่โผล่พ้นน้ำประมาณ 100 ตารางเมตร ไม่เหมาะกับการอยู่อาศัยของมนุษย์ ทางหน่วยงานที่รับผิดชอบจึงไม่สามารถดูแลได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นเหตุให้ประมงพาณิชย์ต่างชาติรุกล้ำเข้ามาทำการประมงอย่างผิดกฎหมายในเขตน่านน้ำของประเทศไทย เช่น การประมงปลิงทะเลของเรือสัญชาติเวียดนาม เป็นต้น
          ความเสียหายต่อแนวปะการังเนื่องจากกิจกรรมดำน้ำลึก การดำน้ำลึกเพื่อสันทนาการโดยนักดำน้ำที่ขาดประสบการณ์ ทำให้เกิดความเสียหายต่อแนวปะการังในพื้นที่ที่มีปะการังหนาแน่น ซึ่งเป็นปัญหาที่คล้ายกับแหล่งดำน้ำที่สวยงามอื่น ๆ ในประเทศไทย แต่แนวปะการังบริเวณเกาะโลซินมีขนาดพื้นที่เล็กมาก ประมาณ 40 ไร่ และอยู่โดดเดี่ยวห่างไกลจากแหล่งปะการังอื่น ๆ และยังไม่มีข้อมูลที่บ่งชี้ถึงบทบาทความสำคัญของแนวปะการังเกาะโลซินในการเป็น source หรือ sink ให้กับแนวปะการังบริเวณใกล้เคียงหรือไม่ อย่างไร ดังนั้นจึงเป็นการเสี่ยงที่จะให้มีกิจกรรมดำน้ำลึกในพื้นที่โดยไม่มีการควบคุม

          ความเสียหายต่อแนวปะการังเนื่องจากขยะทะเล ปัญหาขยะทางทะเลและเศษอวน เป็นประเด็นหลักที่ทำให้เกิดปัญหาสำหรับเกาะโลซิน ทางกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยส่วนอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล สำนักงานบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งที่ 7 (สบทช.7) ได้จัดกิจกรรมโครงการทำความสะอาดชายหาดแนวปะการังและปะการังเทียม ครั้งที่ 1 ณ บริเวณเกาะโลซิน อ.ปานาเระ จ.ปัตตานี โดยกำหนดจัดกิจกรรมดังกล่าวระหว่างวันที่ 26-27 พฤษภาคม 2560 ขยะส่วนใหญ่เป็นประเภทเครื่องมือทำประมง ได้แก่ อวน เบ็ด เอ็น และ เหล็ก รวมน้ำหนัก 18 ก.ก. ส่วนขยะที่ไม่นำขึ้นจากใต้ทะเล มีเศษอวน เอ็น และเชือกเก่า ซึ่งมีปะการัง ฟองน้ำ สิ่งมีมีชีวิตอาศัยเกาะติด

เศษซากเครื่องมือประมงเก่าที่พบในแนวปะการังเกาะโลซิน (บน) ผืนอวนที่คลุมแนวปะการังเกาะโลซิน (ล่าง)